Harhorin-d Ochiyo

http://www.facebook.com/note.php?note_id=303827495821&id=791614426&ref=mf - эндээс авлаа.


Harhorin-d Ochiyo


hanagar talaa sanaad ochiyo
Hamag Mongoloo bodood ochiyo
Haan Chingisiinhee Har sulded
harts taijiin huu bi morgohoor ochiyo...

harhorumd ochiyo
hairhan Tuul-aa uzeheer ochiyo
Halh goloo uguileed ochiyo
toriin uimeend durveed orson
torol sadantaigaa uulzahaar ochiyo..

harhorumd ochiyo
baigaliin saihand n uusiya
burhan haldun-iihaa shoroog n unirliye
bogd baatar-iin sahiusand daatgaya
buyan hishigtei sunsii n hurailya...

harhorumd ochiyo
nalgar Mongol orondoo huriye
nartaa boroond n devtiye
sartai shonoor unsuulie...
sevgeriinh n tsarailgiig hariya...

harhorumd ochiyo
altai hangaig davahad
agt-iin toos haragdlaa
emeelee uureed ochih uu
erdeniin agtaa unahuu daa...

harhorumd ochiyo
hamag mongoliin min Altan orgoo
hagatsashgui monh galaa
haraad ch gesen avah gej
hairyn itgel durslaar...

harhorind ochiyo
zurhend siilegdsen harhorin
zurgaas uzesgelentei baigallig nutag
zuudend ireed baidag
jinhene mongol ardtai delhii...
harhorind ochiyo

2001 onii 1 sariin 3 d zudtai shon-iin argaliin galiin derged (bichev)

Бяцхан сургаал

Ренчиний Чойном

Тунгааж бодоогүй юунд ч гэсэн
Туйлын дүгнэлт битгий хий!
Тусдаа өөрөө толгойтойн учир
Тулгарсан юманд,сүүлд нь дугар!
Хүний амьдралд чухаг мөртлөө
Хүүхдэд хэлдэггүй сургаал гэж бий!
Хүй ертөнцөд элбэг мөртлөө
Хүүхэнд хэлдэггүй үг гэж бий!
Өнөө үдэш голсон хоол
Өглөө босоход эрдэнэ болдог
Өсөхийн цагт хайрлаагүй янаг
Өтлөхийн үед бурхан гэгддэг
Зун цагт новш болсон юм
Зудтай өвөл аминд орох ч бий!

Хот газар булаацалдсан зүйл
Холын хөдөөд хог дээр хэвтэх ч бий!
Хадтай газар хадуур хэрэггүй!
Модтой газар савар хэрэггүй!
Морьтой хүнд бензин хэрэггүй!
Мотоциклтой хүнд ташуур хэрэггүй!
Бөөгийн хэрэгслэл ламд гай
Бөхийн зодог эхнэрт гай
Бурхан тахил чөтгөрт дараа
Буу саадаг чавганцад төвөг
Байгаль болоод хүний ёсонд
Байх байр,зохицох зохицол гэж бий!

Амьдрал болоод номын ёсонд
Арцаж болдоггүй орон зай гэж бий!
Хэн бүхэн балчир хүүхдийг өрөвдөвч
Хээр тааралдвал айн зэвүүцнэм зэ
Хэвтэж байхдаа амьтны яс сонин ч
Хэлд ороод босоод ирвэл,аюул гэдэг тэр!
Ууланд байхдаа мод үзэсгэлэн ч
Унтаад босоход,гэрт ургасан байвал ямар вэ?
Усанд байхдаа загас гэдэг хөөрхөн ч
Уртын замд шөнө,морьтой загас таарвал ямар вэ?

Оронд тэврэлдэхэд бүсгүй хүн тааламжтай ч
Олны газар тэр,шалдан харагдвал ямар вэ?
Од мичид огторгуйдаа чимэг ч
Ойчоод ирвэл нь дэлхий юу болох вэ?
Хөлийн оймсыг гарт өмсгөвөл ямар вэ?
Хөхөөний дуугаар нохой донгодвол ямар вэ?
Хөхний даруулгыг нүдэндээ зүүвэл ямар вэ?
Хөрсний анжисаар дээл эсгэвэл ямар вэ?
Зохицохгүй юмыг зохицуулах гэвэл
Зовлон болохоос ашиг болохгүй!
Зохицох ёсон гэвч дотроо бас
Зориуд тааруулсан өөрийн цагтай!

Үлгэрлэвээс,өглөө галлах эхнэр
Үд өнгөрөөж босвол хэрэг юун
Үерхэж явсан нөхөр,туслах тусаа
Үхсэн хойно санавал, тус юун
Үелзүүр залууд гоёж явсан гоёл
Үсэн бууралтахад инээдэм төдий!
Үймээний жил түмнийг аварсан зэвсэг
Үе нь өнгөрөхөд түүхийн дурсгал төдий!
Учир иймээс амьд сэрүүн цагтаа
Урьд хойныг нь бодож юм бүхнээ зохицуул
Улс амьтны ёс горимыг дагаж
Ул суурьтай,зүйн дотор яв!
Бусдыг хэлэхээс өөрийгөө урьтаж шинж!
Буруу зөвөө ухаант хүнээс асуу!
Цагийн юмыг цаг алдалгүй хэрэглэ!
Цагаас урьтаж элдэвт битгий сүйд!!

Дуугүйн дуулал

Арван жилд Камертоны улаан фен явахдаа энэ дууг ("Уйлахдаа ухаар" нэртэй) сонсох их дуртай байж билээ. Зарим үед их сэтгэл уужруулдаг дуу байгаа юм хэхэ. Гэтэл энэ дууны шүлэг нь Ф. И. Тютчев гэдэг хүний "Дуугүйн дуулал" юм байна.

Дуугүйн дуулал
Өөрийн зовлон жаргалаа
Өнийн хүсэл мөрөөдлөө
Өрөөл бусдад илчилж
Өөдөсхөн биеэ бүү зовоо.
Сэтгэл зүрхний гүнд
Шивнээ үгсийн нууцанд
Сэтгэлийн үнэн үгс чинь
Сэрж хөгжиж л байг.
Аниргүйхэн шөнийн тэнгэрт
Алсад анивчих одод шиг
Алагхан зүрхний ховилдоо
Агсарч мэлмэрч л байг.
Өөрийнхөө тухай зүрх юу өгүүлэх билээ?
Өөр бусад хүн чамайг яаж ч ойлгох билээ?
Хүний орчлонд чиний юу хүсдэгийг
Хөндлөнгийн хүн яаж ч мэдэх билээ.
Тэсэлгүй хэлсэн үгс
Тээр болох нь бий.
Санасан болгоноо хэлж
Санаагаа бүү бузарла!
Уурлахдаа бол уурлаж
Уучлахдаа бол уучлах
Ухаан бодлын ертөнцдөө
Уужуу тайван амьдар!
Өнгө мөнгөний орчлонгийн
Өөдгүй хүмүүсээс ангид
Өөрийн мөрөөдлийн ертөнцдөө
Өнөд цэнгэж явааарай!

Блэйкийн шүлэгс

Шумуул

Ганц зуны настай
Өчүүхэн шумуул
Гарын минь үзүүрт
Өртчихлөө, халаг!

Би чамаас ялгаагүй
Нэг л шумуул биш үү?
Чи надаас өөрцгүй
Хүн ч юм бил үү?

Хувь тавилангийн сохор мутар
Даль жигүүрийг минь нэтгэрэх хүртэл л
Хөөрч хөлчүүрэн наргиж яваа
Хөөрхий шавьж бус уу, би?

Эргэцүүлж сэтгэхийг л
Амьдрал гэдэг болохоор
Ингэж бодож гүйцээд л
Үхэлтэй золгох нь ээ, би.

Ай, тэгвэл ялгаагүй л
Алиахан шумуул надад
Амьдрал, үхэл хоёр
Ав адилхан биш үү?


Лондон

Таймз мөрөн дэргэдүүр нь шугамдсан мэт урсах
Тэр л эгцхэн гудамжаар би холхином.
Зөрөн өнгөрөгч хүн бүрийн царайнаас
Цөхрөл шаналал, уй гунигийг үзнэм.

Аргаа барсан орь дуу тавигдсдаас,
Арчаагүй гонгинох жаалуудын мэгшээнээс,
Сөөнгө хоолой, чийр болсон үглээнээс
Сэтгэлийг дөнгөлөгч гавны чимээг чагнанам.

Яндан хөөлөгчдийн цовоо исгэрээн л
Сүм хийдийн дүнсгэр хашааг цочооном.
Язгууртан харшуудын довжоог даган
Сүүлчийн амьсгалаа татах цэргийн цус горхилном.

Харанхуй ноёлохын цагт тэр л гудмуудаас
Хараал урсгах янхан хүүхнүүдийн зүхлийг,
Хаа нэгтээ часхийх нярай хүүхдийн уйлааныг,
Хуримын сүйх тэрэг тахалд нэрвэгдэн
Оршуулгын хөсөгт хувирахыг сонсном.

Уйльям Блэйк (1757-1827) - Англи

Орчуулсан: Гүн овгийн Г.Аюурзана

нэг шүлэг

Жэрард Мэнли Хопкинс (1844-1889) - Англи

Орчуулсан: Гүн овогт Г.Аюурзана

Сэрээд би авралгүй харанхуйг мэдэрлээ

Сэрээд би гэгээн өдрийг бус, авралгүй харанхуйг л мэдэрлээ.
Үрээд дууссан тэр цагууд, өө, тэр л хар бараан мөчүүд
Үнэндээ шөнө л байсныг мэдлээ! Элээж барсан зам маань ч
Үүрийн туяаг хазаарласан өтгөн будан болохыг таньлаа.

Мэдэрч таниад би хэлж байна. Тэр бараан мөчүүд,
Миний хэлсэн цаг мөчүүд бол он жилүүд юм, амьдрал бүтнээрээ юм.
Харуусал гашуудал минь хэмжээлшгүй; эгнэгт хаяад одсон
Хайртай хүндээ илгээгээд үхүүлсэн захидлууд шиг тоо томшгүй.

Сэтгэл минь шархалж, зүрх минь урагджээ. Бурханы таалал
Сэтгэлээс минь өмөлж эмтлээд амталж үзэхийг л хүсчээ.
Шинэхэн цус надаас анхилж, яс мах минь тэмтрэгдэнэ.

Сүнсний минь хөрөнгөөр зуурсан талх исч мууджээ.
Сүг мэт тийн хаягдсан бүхний зовлон тарчлаан минийх болж,
Шүүдэр мэт хөлс урсаад урсаад тэр зовлонг хөнгөлсөнгүй.

1885, 1918

Эзра Паундын шүлгүүд

Тан улсын үеийн тэвшин дээрх алтан бичээс

Өглөө бүр шинээр манддаг нар шиг
Өдрөөс өдөрт цоо шинээрээ бай,
Үргэлж шинэчилж, өөрөө шинэчлэгдэж бай.


Метроны буудалд

Чийрт олны дундаас үзэсгэлэнт царай гэнэт тодрон үзэгдэх нь:
Чийгт, бараан мөчирт өнгөт цоморлиг дэлбээлэхийн адил.


Эзра Паунд (1885-1972) - АНУ
Орчуулсан: Гүн овгийн Г.Аюурзана

Эмили Дикинсоны шүлгүүд

Би хэн ч биш! Харин чи хэн бэ?

Чи бас хэн ч биш үү?

Хөөе, тэгвэл бид чинь адилхан байх нь. Чишш!

Хүмүүс дуулчихвал, биднийг ад үзнэ шүү.

Хэн нэгэн байх ямар гунигтай вэ!

Хүн зон гэгддэг цаад хөөрхийс чинь

Хүслэнт намаг руугаа өдөржин чамайг дуудах

Хөгийн мэлхийрхүү яасан ч түйтэй амьтад вэ!

***

Гоо сайхны төлөө би үхлээ.

Тоо ёсоор шарилыг минь булж гүйцүүт,

Жирийн үнэний төлөө амь үрэгдсэн нэгэн

Зэргэлдээх нүхэнд хэвтэж буйг мэдэрлээ.

Амьдралаа юуны тулд үрснийг минь

Аяархан асуув, тэр.

"Гоо сайхны тулд".

Харин өнөөх маань "Би бол үнэний төлөө.

Хаашдаа эд чинь нэг л юм даа, дүү минь" гэв.

Хагд өвс уруул дээгүүр саглайж

Хааш яаш сийлсэн нэрийг маань баллах хүртэл

Авсныхаа чөлөөнд бид өнө хождыг хүүрнэн

Аргагүй л төрөл садан шиг гүн шөнийг угтав.

***

Хангайн уулсыг би хараагүй

Далай тэнгисийг үзээгүй

Хагд, арц гэвч яаж харагдахыг

Давалгаа ямар байдгийг би мэднэ

Бурхантай би үг солиогүй

Тэнгэрт очиж байгаагүй

Хувь заяагаар гэхдээ хэлүүлсэн мэт

Хүрэх цэгээ би мэднэ

***

Ганц ч атугай зүрхний

Шаналанг зогсоож чадвал

Амьдрал минь утгатай болно

Ганц ч атугай оршихуйн

Зовиурыг эдгээж чадвал

Зовлонг намдааж чадвал

Ганц ч атугай жигүүртэн

Үүрээ олоход туславал

Амьдрал минь утгатай болно.

***

Би ойлгодог:

Орчлон давчууг,

Зовлонгийн туйлыг,

Олны тарчлалыг ...

Гээд яах вэ?

Би ойлгодог:

Бүгд л үхэхийг,

Амьдралын сайхан

Арван жил ч хүрэхгүйг ...

Гээд яах вэ?

Би ойлгодог:

Энэ бүхэн тэнгэрт

Эцэстээ ялгаагүйг,

Шинэ төөрөгдөл үүсэхийг ...

Гээд яах вэ?

Эмили Дикинсон (1830-1886) - АНУ
Орчуулсан: Гүн овогт Г.Аюурзана